“Uzun zamandır okuduğum en zekice ve
ufuk açıcı kitaplardan biri. Gerçekten
düşünce yapımı değiştirdi.”
- Johann Hari, Çalınan Dikkat kitabının yazarı
Puanlama sistemleri her yerde. Bileğimizdeki aktivite takip cihazlarından sosyal
medyadaki beğenilere, okul sıralamalarından performans ölçümlerine kadar her alanda
karşımıza çıkan puanlar ve skorlar gündelik hayatımızın görünmez altyapısını oluşturuyor.
Giderek yaygınlaşan bu sistemler arzularımızı biçimlendiriyor; neyi değerli sayacağımızı
belirleme yetkisini dış kurumlara bırakmamıza yol açıyor.
Oysa bu sistemler bizi daha özgürce oynamaya, bir hedefe ilerlerken yolculuğun kendisinden
keyif almaya teşvik edebilirdi. Ne var ki kurumlar, şirketler ve bürokrasiler, bizi kendi
çıkarları doğrultusunda yönlendirmek için puanlama sistemlerini birer silah olarak
kullanıyor. Sonuçta ne yaparsak yapalım, hep başkalarının koyduğu kurallarla oynuyoruz.
Filozof C. Thi Nguyen, Skor’da giderek “oyunlaştırılan” bu dünyanın değerlerimiz
üzerindeki denetimi nasıl ele geçirdiğini gözler önüne seriyor. Ahlaki ya da son derece
kişisel seçimlerimizi sayılara indirgeyen bu düzen, bizi gerçekten anlamlı olana değil,
ölçülebilir ve paraya çevrilebilir olana öncelik vermeye zorluyor.
Hayatı boyunca çevrimiçi oyunlara ve masa oyunlarına tutkuyla bağlı kalan Nguyen,
oyun oynamaktan vazgeçmemiz gerektiğini savunmuyor. Aksine, bir adım geri çekilip
oyunların bizi içine çekme gücünü fark etmemizi öneriyor. Ancak o zaman daha
yaratıcı, daha özgür ve daha neşeli bir hayata giden yolu bulabiliriz.
Ve nihayet kendi oyunumuzu oynamaya başlayabiliriz.